Układ moczowy i wydalanie. Notatka dla ucznia część 2.
W tym wpisie opracowany został drugi punkt podstawy programowej.
PODSTAWA PROGRAMOWA:
III.7.2) Uczeń: rozpoznaje elementy układu moczowego (na modelu, rysunku, według opisu itd.) oraz przedstawia ich funkcje.
Najważniejsze zagadnienia:
– jakie funkcje spełniają poszczególne narządy budujące układ moczowy?
Elementy budujące układ moczowy
Układ wydalniczy człowieka składa się z dwóch nerek oraz dróg wyprowadzających mocz z nerek: moczowodów (parzyste), pęcherza moczowego i cewki moczowej.
Opis i funkcje narządów budujących układ moczowy
Nerki: Parzyste narządy kształtem przypominające ziarna fasoli. Zbudowane są z nefronów. Do ich górnej powierzchni przylegają gruczoły nadnerczowe.
Funkcje:
– oczyszczają (filtrują) krew ze zbędnych produktów przemiany materii,
– wytwarzają mocz umożliwiając wydalanie z nim mocznika i toksyn,
-gospodarują wodą – kontrolują ilość wody w organizmie – pozwalają zatrzymać lub wydalić jej nadmiar.
*Funkcja regulacyjna nerek: Nerki pomagają utrzymać odpowiedni skład płynów ustrojowych, w tym wody i soli mineralnych
– Pozwalają odzyskiwać wodę i sole mineralne z powstającego moczu,
– Jeśli wody i soli mineralnych jest za dużo ich nadmiar jest usuwany razem z moczem.
Moczowody: parzyste długie przewody uchodzące z nerek. Ich ściany zbudowane są z mięśni gładkich, których skurcze ułatwiają przepływ moczu.
Funkcja: odprowadzają mocz z nerek do pęcherza moczowego.
Pęcherz moczowy: narząd o elastycznych ścianach zbudowanych z mięśni gładkich.
Funkcja: przechowuje mocz i umożliwia jego wydalanie w kontrolowany sposób przez cewkę moczową.
*Oddawanie moczu (mikcja) jest regulowane przez układ nerwowy. Układ współczulny i przywspółczulny wpływają na pracę mięśni wypieraczy pęcherza i zwieraczy cewki moczowej. Ich naprzemienne kurczenie i rozluźnienie pozwalają na zatrzymanie lub oddanie moczu.
Cewka moczowa: przewód, który ma różną długość u kobiet (3-5 cm) i mężczyzn (15-20 cm)
Funkcja: wyprowadza mocz układu moczowego.
Mocz to roztwór wody i rozpuszczonych w niej składników przemiany materii.
